Gefum heilanum gaum: Heilahreysti í hárri elli

Brynhildur Jónsdóttir - picture
Brynhildur Jónsdóttir
Að meðaltali minnkar rúmmál heila með vaxandi aldri og vitrænni færni hnignar. Líklegt þykir þó að áhrif aldurs á þessa færni sé ofmetin í rannsóknum. Flest okkar þekkja einhvern sem náð hefur háum aldri án þess að andlegt atgervi hafi látið undan síga að neinu marki og því virðist slík hnignun engan veginn vera óhjákvæmileg.

En hvað er það þá sem skilur á milli þeirra sem ná háum aldri án þess að minnið, hugsanahraðinn eða aðrir þættir láti undan síga, og hinna sem finna til þess að vitrænt starf þeirra sé á hægu undanhaldi strax upp úr miðjum aldri?

Rannsóknir benda til að umhverfisþættir hafi mun meiri áhrif en arfgerð á ævilengd og heilsu á efri árum. Flestir sem komnir eru af barnsaldri vita að óheilbrigður lífstíll eykur líkurnar á hjarta- og æðasjúkdómum. Það vita þó ef til vill færri að margir áhættuþættir æðasjúkdóma eru einnig áhættuþættir fyrir síðari tíma hnignun í vitsmunalegu starfi, Alzheimerssjúkdóm og blóðrásarheilabilun.

Þessir sameiginlegu áhættuþættir fyrir truflanir í starfsemi heila og æðakerfis eru til dæmis reykingar, langvarandi sykursýki, háþrýstingur og ofþyngd. Þó að þarna sé um að ræða marga áhættuþætti þarf í mörgum tilfellum bara eina aðgerð til þess að halda þeim öllum niðri. Þessi aðgerð er regluleg hreyfing.


Hreyfingin hefur ekki bara góð áhrif á starfsemi heila með því að hjálpa til við að halda áðurnefndum sjúkdómum í skefjum heldur benda niðurstöður rannsókna eindregið til að líkamsþjálfun styrki nýmyndun og lífshorfur taugafruma (það var ekki hárnákvæmt sem okkur var sagt fyrir 20 árum síðan, að taugafrumur endurnýjuðu sig ekki), styrki nýmyndun æða, örvi boðskipti á milli taugafruma og hafi jákvæð áhrif á námsgetu og minni.

Hreyfing er trúlega einfaldasta leiðin til þess að vernda heilann fyrir áhrifum aldurs og er alveg sérlega mikilvæg forvörn fyrir þá sem eru á miðjum aldri. Forvarnir fyrir heilabilun hafa trúlega aldrei verið mikilvægari en einmitt núna, því um leið og meðalaldur fer hækkandi, eykst tíðni heilabilunar. Spár gera ráð fyrir að fjöldi fólks með Alzheimerssjúkdóm muni þrefaldast frá árinu 2010 til ársins 2050 og því er mikilvægi forvarna sem miða að því að minnka tíðni sjúkdómsins varla ofmetið. Hreyfingin sem þú iðkar í dag vinnur því í haginn fyrir framtíðina, bæði í persónulegu og samfélagslegu tilliti.

Frekari fróðleik um áhrif lífstíls á heila má finna á vefnum heilahreysti.about-brains.com.

Brynhildur Jónsdóttir, MS í sálfræði
Sálfræðiþjónusta LSH – Landakoti

This entry was posted in Alþjóðleg heilavika 2013. Bookmark the permalink.

Leave a Reply